ម្រះគឺជាបន្លែផ្លែឈើដ៏ពេញនិយមមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមិនត្រឹមតែជាអាហារដ៏មានឱជារសនោះទេ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាឱសថបុរាណតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់គេហទំព័រវេជ្ជសាស្ត្រល្បីឈ្មោះ Diabetes.co.uk បានបង្ហាញថា នៅក្នុងផ្លែម្រះមានផ្ទុកនូវសារធាតុសកម្មសំខាន់ៗយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ៣ យ៉ាង ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិប្រឆាំងនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការជួយកាត់បន្ថយកម្រិតជាតិស្ករនៅក្នុងឈាម។
សារធាតុសកម្មទាំង ៣ យ៉ាងរួមមាន៖
- សារធាតុចារ៉ង់ទីន (Charantin)៖ ជាសារធាតុសកម្មដែលត្រូវបានគេរកឃើញ និងបញ្ជាក់តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រថា មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការជួយបញ្ចុះកម្រិតគ្លុយកូស (ជាតិស្ករ) នៅក្នុងឈាមបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។
- សារធាតុវីស៊ីន (Vicine)៖ ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយសម្រួល និងរក្សាលំនឹងជាតិស្ករ មិនឱ្យមានការកើនឡើងខ្លាំងភ្លាមៗនោះឡើយ។
- សារធាតុប៉ូលីប៉ិបទីត-ភី (Polypeptide-p)៖ ជាសមាសធាតុប្រូតេអ៊ីនពិសេសមួយដែលមានសកម្មភាពស្រដៀងគ្នានឹងអាំងស៊ុយលីន (Insulin-like compound) ដែលជួយនាំជាតិស្ករចេញពីឈាមទៅកាន់កោសិកានានានៃរាងកាយដើម្បីបំប្លែងជាថាមពល។
បន្ថែមពីលើសារធាតុទាំងនេះ ម្រះក៏មានផ្ទុកនូវប្រូតេអ៊ីនម្យ៉ាងហៅថា ឡិកទីន (Lectin) ដែលជួយកាត់បន្ថយការប្រមូលផ្តុំជាតិស្ករនៅតាមលិកាគ្រឿងក្នុង និងមានសមត្ថភាពជួយកាត់បន្ថយការឃ្លានអាហារ ដែលជាកត្តាដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២ ក្នុងការគ្រប់គ្រងទម្ងន់។
ភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រ និងការស្រាវជ្រាវ
យោងតាមការសាកល្បងគ្លីនិករយៈពេល ៤ សប្តាហ៍ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិវេជ្ជសាស្ត្រ Journal of Ethnopharmacology បានរកឃើញថា ការទទួលទានម្រះក្នុងកម្រិត ២,០០០ មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ អាចជួយកាត់បន្ថយកម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអ្នកជំងឺទឹកនោមផ្អែមប្រភេទទី ២។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនេះនៅមានកម្រិតទាបជាងការប្រើប្រាស់ថ្នាំបញ្ចុះជាតិស្ករ មេតហ្វរមីន (Metformin) កម្រិត ១,០០០ មីលីក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃបន្តិចបន្តួច។ ដោយឡែក ការសិក្សាមួយផ្សេងទៀតដែលចុះផ្សាយក្នុងទិនានុប្បវត្តិ Chemistry & Biology ក៏បានបង្ហាញដែរថា ម្រះជួយបង្កើនការស្រូបយកជាតិស្កររបស់កោសិកា និងធ្វើឱ្យរាងកាយស៊ាំទៅនឹងជាតិស្ករបានកាន់តែល្អ (Improved glucose tolerance)។
ការណែនាំ និងការប្រុងប្រយ័ត្នពីគ្រូពេទ្យ
ទោះបីជាម្រះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ក៏ដោយ ក្រុមអ្នកជំនាញសុខភាពបានផ្តល់អនុសាសន៍ និងការណែនាំសំខាន់ៗមួយចំនួនដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព៖
- កម្រិតប្រើប្រាស់សមស្រប៖ មិនគួរទទួលទានម្រះលើសពី ២ ផ្លែ ឬលើសពី ៦០ ក្រាម (២ អោន) ក្នុងមួយថ្ងៃនោះទេ ព្រោះការបរិភោគច្រើនហួសប្រមាណអាចបណ្តាលឱ្យមានការឈឺពោះតិចតួច ឬរាគរូស។
- ហានិភ័យជាតិស្ករធ្លាក់ចុះទាបពេក៖ ប្រសិនបើលោកអ្នកកំពុងប្រើប្រាស់ថ្នាំព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែម ឬចាក់អាំងស៊ុយលីនស្រាប់ សូមពិគ្រោះយោបល់ជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញជាមុនសិន មុននឹងសម្រេចចិត្តញ៉ាំម្រះក្នុងគោលបំណងបញ្ចុះជាតិស្ករ។ ការប្រើប្រាស់វាទន្ទឹមគ្នាក្នុងបរិមាណច្រើន អាចធ្វើឱ្យជាតិស្ករក្នុងឈាមធ្លាក់ចុះទាបខ្លាំងហួសហេតុ (Hypoglycemia) ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត។
