ជម្លោះបច្ចេកវិទ្យាដ៏ក្ដៅគគុកដែលបានអូសបន្លាយពេលជិត ៦ ឆ្នាំមកហើយ រវាងក្រុមហ៊ុនយក្ស Apple និងម្ចាស់ហ្គេម Fortnite គឺក្រុមហ៊ុន Epic Games បានឈានដល់ដំណាក់កាលថ្មីមួយទៀតហើយ។ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅនេះ Apple បានសម្រេចដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅកាន់តុលាការកំពូលនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីតវ៉ានឹងសេចក្ដីសម្រេចដែលចោទប្រកាន់ថាខ្លួន “ប្រមាថតុលាការ” ពាក់ព័ន្ធនឹងការគិតកម្រៃជើងសារ ២៧% លើការទូទាត់ក្រៅប្រព័ន្ធ។
ឫសគល់នៃជម្លោះ៖ តើមានអ្វីកើតឡើង?
ដើមចមនៃបញ្ហានេះបានចាប់ផ្ដើមតាំងពីឆ្នាំ ២០២០ នៅពេលដែល Epic Games ព្យាយាមបញ្ចូលប្រព័ន្ធទូទាត់ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងហ្គេម ដើម្បីជៀសវាងការបង់ថ្លៃសេវា ៣០% ឱ្យទៅ Apple។ ជាលទ្ធផល Apple បានលុបហ្គេម Fortnite ចេញពី App Store ដែលនាំឱ្យមានការប្ដឹងផ្ដល់គ្នាពីបទផ្ដាច់មុខទីផ្សារ។
ទោះបីជាកន្លងមក តុលាការបានសម្រេចថា Apple មិនមែនជាក្រុមហ៊ុនផ្ដាច់មុខក៏ដោយ ប៉ុន្តែតុលាការបានបង្គាប់ឱ្យ Apple អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកបង្កើតកម្មវិធី (Developers) អាចដាក់តំណភ្ជាប់ (Link) ទៅកាន់ប្រព័ន្ធទូទាត់ខាងក្រៅបាន។
ចំណុចរសើប៖ កម្រៃជើងសារ ២៧%
ក្រោយសេចក្ដីសម្រេចនោះ Apple បានអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រើ Link ខាងក្រៅមែន ប៉ុន្តែនៅតែបន្តទាមទារកម្រៃជើងសាររហូតដល់ ២៧% ដដែល។ សកម្មភាពនេះត្រូវបានតុលាការជាន់ទាបរកឃើញកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ថាជាការ “រំលោភលើស្មារតីនៃដីកាបង្គាប់” និងបានចាត់ទុកថា Apple កំពុងអនុវត្តផ្ទុយពីបញ្ជារបស់តុលាការ។
ហេតុអ្វីបានជា Apple ប្ដឹងទៅតុលាការកំពូល?
នៅក្នុងបណ្ដឹងចុងក្រោយនេះ Apple បានលើកឡើងនូវអាគុយម៉ង់សំខាន់ៗចំនួនពីរ៖
១. ដែនសមត្ថកិច្ច៖ Apple យល់ថាការបង្គាប់ឱ្យអនុវត្តទូទាំងប្រទេស (Nationwide Injunction) គឺជារឿងមិនសមស្រប ព្រោះជម្លោះនេះគួរតែផ្ដោតតែលើទំនាក់ទំនងរវាង Apple និង Epic Games ប៉ុណ្ណោះ។
២. ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃច្បាប់៖ Apple អះអាងថា ខ្លួនមិនបានរំលោភលើពាក្យពេចន៍ផ្ទាល់នៃដីកានោះទេ ហើយការគិតថ្លៃសេវា ២៧% គឺជាសិទ្ធិអាជីវកម្មដើម្បីថែរក្សាប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាព និងតម្លៃនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី (Ecosystem) របស់ខ្លួន។
ផលប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍
ប្រសិនបើតុលាការកំពូលយល់ព្រមពិនិត្យករណីនេះ វានឹងក្លាយជាការកំណត់វាសនានៃការគ្រប់គ្រង App Store ជាសកល។ ប្រសិនបើ Apple ចាញ់ក្ដី នោះតម្លៃទិញកម្មវិធី ឬរបស់របរក្នុងហ្គេមអាចនឹងធ្លាក់ចុះ ព្រោះអ្នកបង្កើតកម្មវិធីមិនចាំបាច់បង់ប្រាក់ភាគរយខ្ពស់ទៅឱ្យ Apple ទៀតឡើយ។
បច្ចុប្បន្ន ពិភពបច្ចេកវិទ្យាកំពុងរង់ចាំមើលថា តើតុលាការកំពូលនឹងទទួលយកបណ្ដឹងនេះមកពិចារណា ឬយ៉ាងណា? ព្រោះកាលពីឆ្នាំ ២០២៤ តុលាការកំពូលធ្លាប់បានបដិសេធមិនទទួលយកសំណើរបស់ភាគីទាំងពីរម្ដងរួចមកហើយ។
